Ο Doc γεννήθηκε μέσα σε έναν κόσμο που τον θεωρούσε αποτυχημένο. Προερχόμενος από εύπορη οικογένεια, με προσδοκίες για μια "κανονική" επιστημονική καριέρα, επιλέγει τον δρόμο της απόλυτης αφοσίωσης σε μια ιδέα που δεν έχει καμία πρακτική αξία για την κοινωνία του. Στα μάτια των άλλων είναι ένας άνθρωπος που ξόδεψε την περιουσία του σε παράλογα πειράματα, ένας γραφικός που μιλά για τον χρόνο σαν να είναι υλικό που μπορεί να το αγγίξει. Και όμως, ακριβώς εκεί, στην αποτυχία του να ενταχθεί, γεννιέται η ιδιοφυΐα του. Γιατί η επιστήμη, στην πιο καθαρή της μορφή, δεν γεννιέται από την αποδοχή αλλά από την απόρριψη του προφανούς. Η στιγμή που χτυπά το κεφάλι του και "βλέπει" τον flux capacitor δεν είναι απλώς κινηματογραφική σύμβαση. Είναι σχεδόν μια ποιητική αναπαράσταση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η ανθρώπινη κατανόηση.
Οι μεγάλες ανακαλύψεις δεν έρχονται γραμμικά. Έρχονται σαν αποκαλύψεις. Ο Einstein δεν έλυσε απλώς εξισώσεις, φαντάστηκε τον εαυτό του να ταξιδεύει πάνω σε μια ακτίνα φωτός. Ο Doc δεν κατασκευάζει απλώς μια μηχανή. Συλλαμβάνει μια εικόνα του χρόνου ως κάτι που μπορεί να λυγίσει. Αυτή η συγγένεια δεν είναι τυχαία. Ο χαρακτήρας του είναι σχεδόν ένας κινηματογραφικός απόηχος της θεωρίας της σχετικότητας, όχι ως μαθηματικό σύστημα αλλά ως φιλοσοφική ανατροπή περίπου.
Άλλωστε, και εγώ θεωρώ μεταξύ μας ότι αν δεν είσαι λίγο "φιλόσοφος" δεν μπορείς να είσαι τέτοιο μυαλό. Στην σχετικότητα, ο χρόνος παύει να είναι απόλυτος. Δεν υπάρχει ένας κοινός "ρυθμός" για όλους. Ο χρόνος διαστέλλεται, συστέλλεται, εξαρτάται από την ταχύτητα και τη βαρύτητα. Αυτό σημαίνει ότι ήδη, χωρίς καμία μηχανή, ταξιδεύουμε στον χρόνο. Οι αστροναύτες που κινούνται με μεγάλες ταχύτητες γερνούν ελάχιστα πιο αργά. Τα ρολόγια κοντά σε ισχυρά βαρυτικά πεδία χτυπούν διαφορετικά. Ο Doc παίρνει αυτή την ιδέα και την ωθεί στο άκρο της.
Αν ο χρόνος είναι εύκαμπτος, τότε γιατί να μην είναι και διαπερατός; Πουταvιά; Εδώ εισέρχεται η πιο σκοτεινή και γοητευτική πλευρά της σύγχρονης φυσικής, η έννοια των σκουληκοτρυπώνε. Αυτές οι υποθετικές δομές, λύσεις των εξισώσεων της σχετικότητας, επιτρέπουν τη σύνδεση δύο διαφορετικών σημείων του χωροχρόνου. Όχι απλώς δύο τόπων, αλλά δύο στιγμών.
Αν μπορούσες να σταθεροποιήσεις ένα τέτοιο πέρασμα, θα είχες αυτό που στην ουσία είναι η μηχανή του χρόνου του Doc. Το πρόβλημα είναι ότι για να υπάρξει κάτι τέτοιο απαιτείται μορφή ενέργειας που δεν γνωρίζουμε πώς να χειριστούμε, αρνητική ενέργεια, κάτι που εμφανίζεται μόνο σε κβαντικές διακυμάνσεις. Ο Doc, χωρίς να το λέει, υπονοεί ότι το flux capacitor είναι ακριβώς αυτό, ένας μηχανισμός που επιβάλλει στον χωροχρόνο μια τεχνητή τοπολογία, μια αναδίπλωση. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το όριο των 88 μιλίων την ώρα. Στην αφήγηση είναι ένα αυθαίρετο κατώφλι. Αν το δούμε μέσα από φυσική οπτική, θυμίζει την έννοια των ορίων φάσης, εκεί όπου ένα σύστημα αλλάζει κατάσταση όταν φτάσει μια κρίσιμη τιμή. Σαν το νερό που γίνεται ατμός. Ο Doc δεν χρειάζεται απλώς ενέργεια. Χρειάζεται μια συγκεκριμένη συνθήκη όπου το σύστημα "σπάει" και περνά σε άλλη χρονική κατάσταση.
Το αυτοκίνητο δεν είναι τυχαίο. Είναι ένα κινούμενο πλαίσιο αναφοράς. Και στη σχετικότητα, το πλαίσιο αναφοράς είναι το παν.Αλλά η επιστήμη δεν είναι το πιο βαθύ στοιχείο του Doc. Είναι η σχέση του με τον χρόνο ως ανθρώπινη εμπειρία. Γιατί ενώ καταφέρνει το αδύνατο, τρομάζει από αυτό. Σε κάποια φάση δηλώνει ότι η γνώση του μέλλοντος μπορεί να είναι επικίνδυνη. Αυτή η φράση αγγίζει ένα από τα πιο σοβαρά φιλοσοφικά προβλήματα της φυσικής, το πρόβλημα της αιτιότητας. Αν μπορείς να επιστρέψεις στο παρελθόν, τότε μπορείς να αλλάξεις τα αίτια που οδήγησαν στο παρόν. Αυτό δημιουργεί τα λεγόμενα χρονικά παράδοξα. Το πιο γνωστό είναι το grandfather paradox. Αν γυρίσεις πίσω και εμποδίσεις τη γέννηση του παππού σου, τότε δεν γεννιέσαι, άρα δεν μπορείς να γυρίσεις πίσω. Η φυσική προσπαθεί να απαντήσει με θεωρίες όπως οι κλειστές χρονοειδείς καμπύλες ή τα πολλαπλά σύμπαντα, όπου κάθε αλλαγή δημιουργεί ένα νέο κλαδί πραγματικότητας (αυτό μεταξύ μας το πιστεύω και εγώ). Ο Doc, χωρίς να το ονομάζει, λειτουργεί σαν κάποιος που διαισθάνεται αυτόν τον κίνδυνο.
Δεν φοβάται τη μηχανή του. Φοβάται τις συνέπειές της.Και εδώ ο χαρακτήρας γίνεται βαθιά ανθρώπινος. Γιατί πίσω από την επιστήμη υπάρχει μοναξιά. Ο Doc ζει για δεκαετίες κυνηγώντας μια ιδέα που κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά. Δεν έχει οικογένεια, δεν έχει κοινωνική αποδοχή, έχει μόνο ένα όραμα. Και όταν τελικά το πετυχαίνει, δεν θριαμβεύει. Σχεδόν λυγίζει από το βάρος αυτού που δημιούργησε. Αυτό είναι ίσως το πιο ρεαλιστικό στοιχείο του. Οι μεγάλες ανακαλύψεις δεν φέρνουν πάντα χαρά. Φέρνουν ευθύνη.
Η σχέση του με τον Marty είναι επίσης καθοριστική. Δεν είναι απλώς βοηθός ή φίλος. Είναι το αντίβαρο. Ο Marty αντιπροσωπεύει το παρόν, την αυθορμησία, την ανθρώπινη αφέλεια. Ο Doc αντιπροσωπεύει το μέλλον και το βάρος της γνώσης. Μαζί σχηματίζουν μια ισορροπία. Χωρίς τον Marty, ο Doc θα χανόταν μέσα στις εξισώσεις του. Χωρίς τον Doc, ο Marty θα ήταν απλώς ένας έφηβος σε έναν γραμμικό χρόνο. Είναι σαν να βλέπεις την ένωση δύο κόσμων, του βιώματος και της θεωρίας. Αν προσπαθήσει κανείς να δει τον Doc έξω από το πλαίσιο της ταινίας, σχεδόν μοιάζει με έναν προφήτη της επιστήμης. Όχι γιατί είχε δίκιο κυριολεκτικά, αλλά γιατί κατάλαβε κάτι βαθύτερο. Ότι ο χρόνος δεν είναι μόνο φυσικό μέγεθος.
Είναι ψυχολογική εμπειρία.
Είναι φόβος για το μέλλον, νοσταλγία για το παρελθόν, αγωνία για το παρόν.
Και η μηχανή του, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι, δεν λύνει αυτά τα προβλήματα. Απλώς τα αποκαλύπτει.Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι το DeLorean ούτε ο flux capacitor. Είναι η ιδέα ότι η επιστήμη δεν είναι αποστειρωμένη.
Είναι ανθρώπινη.
Γεννιέται από πάθος, από εμμονή, από μοναξιά, από την ανάγκη να απαντήσουμε σε ερωτήσεις που ίσως δεν έχουν απάντηση. Ο Doc Brown δεν είναι απλώς ένας χαρακτήρας που ταξιδεύει στον χρόνο. Είναι ένας άνθρωπος που τόλμησε να κοιτάξει τον χρόνο κατάματα και να πει ότι δεν τον αποδέχεται ως δεδομένο.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πραγματική του δύναμη. Όχι στο ότι έσπασε τους νόμους της φυσικής, αλλά στο ότι αρνήθηκε να δεχτεί ότι αυτοί είναι το τέλος της ιστορίας.
Vasilis Cøũts
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου