Ο πατριωτισμός καλλιεργείται στα παιδιά από το δημοτικό

Η εθνική συνείδηση, δηλαδή η ελληνική ταυτότητα, καθορίζεται από τα κοινά των Ελλήνων - γλώσσα, αίμα, παράδοση/αξίες, θρησκεία, ιστορία και καταγωγή - και εκφράζεται στην πράξη μέσα από τον πατριωτισμό, δηλαδή από τη στάση και τη δράση προς όφελος της Πατρίδας και του Έθνους. Ο πατριωτισμός, στην πιο υψηλή και ευγενή μορφή του είναι ένας εκλεπτυσμένος συνδυασμός καλλιέργειας, έκφρασης και αυτοπεριορισμού των ψυχικών ιδιοτήτων που ο Πλάτων περιγράφει στην τριμερή συγκρότηση της ανθρώπινης ψυχής. Στο έλλογο («λογιστικόν»), αναζητάται διαρκώς η αλήθεια (ιστορική, φιλοσοφική ή άλλη), ενώ την ίδια στιγμή κρίνεται, ο εαυτός και ο κόσμος που τον περιβάλλει. Στο θυμικό («θυμοειδές») – που είναι και ο βασικός πυλώνας του πατριωτισμού – φωλιάζει η βούληση, η φρόνηση, το θάρρος και όλα εκείνα τα ανώτερα συναισθήματα που διακρίνουν τον ευγενή πατριώτη από τον κατά συνείδηση πατριδοκάπηλο ή τον εθνομηδενιστή που έχουν υποτάξει, σε μεγάλο βαθμό ή ολοκληρωτικά, την ψυχή και το μυαλό τους στο «επιθυμητικό» στα θέλω της σάρκας και στα κατώτερα γνωρίσματα του υπογείου: ζηλοφθονία, υποκρισία, εξαπάτηση, ψεύδος μνησικακία, μηδενισμός, ναρκισσισμός…

 

Τα παιδιά ενώ έχουν εσωτερικές προγραφές από τη γέννησή τους, προγραφές που μπορούν να καθορίσουν τον χαρακτήρα τους, δεν διαθέτουν καμία χαρτογραφία του κόσμου. Στην πραγματικότητα λειτουργούν «απολιτικά», σαν «έντομα». Όχι σαν έντομα στην κυριολεξία ασφαλώς, αλλά ως ένα, ακόμη αδιαμόρφωτο και εν μέρει ασυνείδητο, σύνολο αναγκών, ενστίκτων (συνήθως εγωιστικών), παρορμήσεων, αστείρευτης ενέργειας και περιέργειας στο οποίο καπετάνιος είναι κυρίως το επιθυμητικό, σε μικρότερο βαθμό το θυμικό και ελάχιστα το έλλογο. Με άλλα λόγια τα παιδιά επειδή δεν γνωρίζουν τίποτα για τον κόσμο που τα φιλοξενεί, αδυνατούν και να τον ερμηνεύσουν.

 

Θα χρειαστεί μια μικρή παρένθεση: από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, η κλασική σκέψη που στη φύση της είναι συντηρητική, σε αντίθεση με την (μετα)μοντερνιστική που είναι έρμαιο του αλαζονικού της οπτιμισμού, αναγνωρίζει την τραγικότητα, ως θεμελιώδες ανθρώπινο γνώρισμα. Αυτή η αναγνώριση, με την προϋπόθεση ότι καλλιεργεί την ευγένεια και τη σεμνότητα, είναι καθοριστική και στον πατριωτισμό, όπως θα δούμε παρακάτω. Το να γνωρίζεις ότι και εσύ, όπως και οποιοσδήποτε άλλος, δεν είσαι μόνο καταδικασμένος να πεθάνεις στο μέλλον, αλλά και ότι υπάρχει πάντα η πιθανότητα να μετατραπείς σε τραγική φιγούρα - οποιαδήποτε στιγμή και σε όποια συγκυρία - είναι επίγνωση ζωής που προϋποθέτει καλλιέργεια του έλλογου και επαφή με την πραγματικότητα του κόσμου. Προϋποθέτει πράγματα που ένα παιδί δεν γνωρίζει, ούτε διαθέτει. 

 

Εδώ ακριβώς, και σε όσα αφορούν στον πατριωτισμό - ειδικά σήμερα περισσότερο από ποτέ – είναι κρίσιμος ο ρόλος των γονέων και λιγότερο (δυστυχώς) του ελληνικού σχολείου. Του ελληνικού σχολείου που κατά τη Μεταπολίτευση σταδιακά, προκειμένου να εκμοντερνιστεί, δηλαδή να πιθηκίσει αφυπνισμένες και ψευδο-επιστημονικές μανιέρες, εκφυλίστηκε σε ένα εθνικά αδιάφορο και μεταμοντέρνο σύστημα που σιτίζει τα παιδιά με προοδευτικές και αριστερό-φιλελεύθερες ιδέες, ενώ τα εμποτίζει από νωρίς με οικοφοβία, πολυπολιτισμική απατρία και εθνομηδενισμό. Έτσι οι παρελάσεις πλέον είναι εθνικιστικοί αναχρονισμοί που θυμίζουν κάποιο χουντικό παρελθόν, ενώ η σημαία στο μπαλκόνι είναι μια ξεπερασμένη γραφικότητα που δείχνει ότι μάλλον κάποιος ακροδεξιός/φασίστας την ανέβασε.

 

Ας σημειωθεί ότι ως ένα σημείο της ύστερης νεοτερικότητας η σχέση γονέα-παιδιού, είχε ως στόχο, εκτός των άλλων, να μεταβιβαστούν εκείνοι οι άγραφοι κανόνες - οι «κώδικες» και ένας γενικός νοηματικός ορίζοντας για την χαρτογράφηση του κόσμου. Αυτή η μεταβίβαση υπήρξε μάλιστα ένα από τα κοινά στοιχεία σε όλα τα «πολιτισμικά» πλάτη και μήκη της ανθρωπότητας. Ακόμη και στο πιο «χαμηλό» πολιτισμικό επίπεδο, υπάρχει ένας νοηματικός ορίζοντας που πρέπει να μεταβιβαστεί. Αυτός ο ορίζοντας περιλαμβάνει την έννοια της πατρίδας και της εθνικής ταυτότητας. Ανεξάρτητα από τους πόνους, τις εντάσεις και τα δάκρυα που μπορεί να ενέχει αυτή η μεταβίβαση, πρόκειται για ένα νήμα που συνδέει μεταξύ τους τις γενιές στον ιστορικό-κοινωνικό ιστό. Τη στιγμή όπου το παιδί ξεπερνά την κατάσταση της απόλυτης εξάρτησης από τους γονείς του, γίνεται μια υπέρβαση η οποία όμως δεν μπορεί παρά να εκφραστεί μέσα από την εκ νέου επεξεργασία και ερμηνεία κάποιων σταθερών και επί μακρόν δοκιμασμένων κανόνων που προϋπάρχουν και συντηρούνται μέσα στον ιστορικό χρόνο γιατί αξίζουν, είναι ιεροί και λειτουργούν. Αυτό το «αόρατο» νήμα ιερής σοφίας, που εκτός των άλλων υφαίνει και τον πατριωτισμό, σήμερα μοιάζει να έχει κοπεί. 

 

Ο ρόλος του σύγχρονου Έλληνα γονέα είναι εξαιρετικά δύσκολος, όχι κυρίως για λόγους υλικής επιβίωσης (παρά την μεγάλη ακρίβεια), αλλά κυρίως γιατί καλείται να αγωνιστεί - για να γίνει το παιδί ένας καλός, έντιμος και σκεπτόμενος άνθρωπος, αύριο πολίτης, αλλά και άξιος πατριώτης – σε ένα εκπαιδευτικό και πολιτικό περιβάλλον που αντιμάχεται το αξιακό οικοδόμημα του πατριωτισμού, της φυσικής δηλαδή αγάπης για την πατρίδα. Σε μεγάλο βαθμό σήμερα ο πατριωτισμός έχει συνδεθεί – εντελώς πρόστυχα και αυθαίρετα - με όλα τα σκοτεινά ιδεολογικά απότοκα του προηγούμενου αιώνα που – και αυτό συνιστά τεράστια ειρωνεία – είναι, με τη σειρά τους απότοκα του Διαφωτισμού, τον οποίο οι «ελίτ» (πολιτικές, ακαδημαϊκές και άλλες) της ελληνικής Μεταπολίτευσης έχουν κάνει εκμοντερνιστική σημαία. 

 

Σήμερα η καλλιέργεια του πατριωτισμού, από την ηλικία του δημοτικού και μέσα στο σπίτι, είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Παρά την εύλογη απαισιοδοξία που σχετίζεται με: α) το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας, β) τον εκφυλισμό, τη βαθιά και εκτεταμένη διαφθορά του εγχώριων «ελίτ» που παράγουν πλούτο, γράμματα και πολιτισμό και γ) παρά τη φαιδρή, αποτυχημένη και ασύδοτη φύση του ελληνικού Κράτους και του πολιτικού συστήματος το οποίο επιβιώνει κυρίως από τις ψήφους των δημόσιων υπαλλήλων, πρέπει να θυμόμαστε ότι πάντα οι λίγοι και οι καλοί είναι που κάνουν τη διαφορά και σώζουν, την παρτίδα και την πατρίδα. Δεν είναι οι μεγάλες μάζες - που περιλαμβάνουν αμέτρητους νάρκισσους, στυγνούς υλιστές και ηλίθιους (χρήσιμους ή μη). Μέρος των μεγάλων μαζών, όταν υπάρχουν οι καλές ψυχές, ακολουθεί στη συνέχεια το εθνικό όραμα (όταν υπάρχει) ή την αντίσταση στον εχθρό (αν χρειαστεί). 

 

Ένας πραγματικός πατριώτης, έχει γαλήνη στην ψυχή, παρά την τραγικότητα της ύπαρξης – τα έχει βρει με το έλλογο που θέλει να του σώσει τη ζωή και το θυμικό που τον οδηγεί με θάρρος και επίγνωση κινδύνου στο μέτωπο. Αυτός αξίζει περισσότερο από χίλιους εθνομηδενιστές που παθιάζονται με την υπεράσπιση ξένων σημαιών και την άσχημη στιγμή θα δραπετεύσουν γιατί κάποιοι τους δίδαξαν ότι - πέρα από την ατομική απόλαυση, την ηλίθια ιδεοληψία/ουτοπία και την υλική επιθυμία - δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο αξίζει να πολεμήσουν σε αυτόν τον τόπο!

 

Γ. Κουτσαντώνης