Η ελευθερία δεν είναι σύνθημα.

Υπάρχει μια σιωπηλή δύναμη στο να μην ανήκεις κάπου. Όχι από αλαζονεία. Όχι από φόβο. Αλλά από συνειδητή επιλογή. Το να μην εξαρτάσαι από κόμματα, δόγματα, σημαίες και έτοιμες απαντήσεις είναι μια πράξη εσωτερικής ενηλικίωσης. Δεν είναι επανάσταση με πανό, είναι επανάσταση με κεφάλι ήσυχο. Είναι η απόφαση να μην αφήσεις κανέναν να σου χαράξει τα όρια της σκέψης σου. Όσο το έκανα παλαιότερα άφηνα ''χρέη" που δεν σταματούσαν. Η ανεξαρτησία όμως είναι νοικοκυριό. Η ελευθερία, ξέρεις, δεν είναι σύνθημα. Είναι πειθαρχία. Να ακούς, αλλά να μη γονατίζεις. Να μαθαίνεις, αλλά να μη φυλακίζεσαι. Να συμμετέχεις, αλλά να μη διαλύεσαι μέσα στο πλήθος. 

Είχα την τύχη, και την ευλογία να δω τον κόσμο από τα νιάτα μου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες είδα την πίστη στο "μπορώ". Στη Νότια Αμερική είδα την επιβίωση να γίνεται τραγούδι. Στην Ιαπωνία είδα την πειθαρχία να γίνεται αισθητική. Στην Αφρική είδα το χαμόγελο να ανθίζει μέσα στην έλλειψη. Στην Ευρώπη είδα ιδέες να συγκρούονται αιώνες ολόκληρους και να γεννούν πολιτισμό. Διαφορετικές ιδέες. Διαφορετικές αγωνίες. Διαφορετικά όνειρα.

Και μέσα σε όλα αυτά, κατάλαβα κάτι απλό, όταν ανήκεις ολοκληρωτικά κάπου, παύεις να βλέπεις καθαρά. Ο άνθρωπος που δεν ανήκει απόλυτα πουθενά, βλέπει παντού. Μου άρεσε πάντα η ιδέα του μοναχικού (Τολκινικού) μάγου που βαδίζει μόνος σε μια τεράστια (μέση) Γη σας καουμπόη. Βέβαια, η καταγωγή δεν σβήνει. Όπως έλεγε ο Τζίμης Πανούσης "Με σφίγγει σαν παπούτσι ντόπιο και μπαλωμένο".Δεν ξεφεύγεις από αυτό, ευτυχώς. Το χώμα που σε γέννησε, η γλώσσα που σε διαμόρφωσε, οι πρώτες σου εικόνες, είναι ρίζες. Και οι ρίζες δεν κόβονται χωρίς να ματώσεις. Και δεν πρέπει να κόβονται. 

Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη ρίζα και στην αλυσίδα. Η ρίζα σε στηρίζει. Η αλυσίδα σε κρατά ακίνητο. Και κάπου εκεί γεννήθηκε η ιδέα. Όχι να αρνηθώ την προέλευση. Αλλά να αρνηθώ την εξάρτηση από το "μεγάλο" από τη συλλογική αυταπάτη ότι η "ιδέα" πρέπει να είναι ομοιόμορφη, επιβεβλημένη, θορυβώδης. Η μη-ένταξη δεν είναι άρνηση, είναι ελευθερία κίνησης. Το μυαλό σου μπορεί να ταξιδεύει. Σε εικόνες, σε βιβλία, σε συζητήσεις, σε πολιτισμούς, σε καλούς ανθρώπους. Δεν φοβάται να αλλάξει γνώμη. Δεν φοβάται να πει "δεν ξέρω". Δεν φοβάται να θαυμάσει τον "άλλο" χωρίς να νιώσει προδοσία.

Να είσαι ελεύθερος σημαίνει να αντέχεις τη μοναξιά της σκέψης. Γιατί ο δρόμος του να μην ανήκεις κάπου είναι βαθιά μοναχικός. Δεν έχει έτοιμη αγκαλιά. Δεν έχει χειροκρότημα πλήθους. Δεν έχει κομματικό καταφύγιο όταν κάνεις λάθος. Έχει όμως καθαρό ουρανό. Στην αρχή πονά. Νιώθεις μετέωρος. Σαν να περπατάς χωρίς χάρτη. Όμως σιγά σιγά ανακαλύπτεις κάτι απελευθερωτικό, ο χάρτης μπορεί να είναι εσωτερικός. Και τότε, στο τέλος της ημέρας, όταν σβήνουν οι φωνές των άλλων, κοιμάσαι ήσυχος. Όχι γιατί συμφώνησες με όλους. Αλλά γιατί δεν πρόδωσες τον εαυτό σου.

Το κεφάλι είναι ήρεμο. Οι εικόνες που σε συνοδεύουν δεν είναι δανεικές. Δεν είναι τηλεοπτικές. Δεν είναι κομματικά εγκεκριμένες. Είναι δικές σου. Από δρόμους που περπάτησες, από πρόσωπα που γνώρισες, από βιβλία που διάβασες, από ερωτήματα που τόλμησες να κρατήσεις ανοιχτά. Και τότε καταλαβαίνεις, το να μην ανήκεις κάπου δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάς, το αντίθετο μάλιστα. Σημαίνει ότι αγαπάς χωρίς να τυφλώνεσαι. Σημαίνει ότι η αγάπη σου είναι η συνείδησή σου. Και η μόνη εξουσία που αποδέχεσαι είναι αυτή της κατανόησης όπως την αναζητάς κάθε μέρα.

Η ελευθερία δεν είναι να φωνάζεις. Είναι να μπορείς να σκέφτεσαι. Και αν αυτό σε κάνει μοναχικό,ας είναι. Γιατί η πιο βαριά σκλαβιά είναι να ανήκεις κάπου τύφλα, και να μην ανήκεις ποτέ στον εαυτό σου.

 

Vasilis Cøũts